Hỏi người nuôi ở Quy Nhơn nguồn hoa chính là gì, phần lớn kể tên cây lớn. Nhưng cây lớn chỉ nở vài tuần trong năm.
Phần lớn thời gian còn lại, thứ nuôi đàn là lớp hoa nền mà ai cũng muốn dọn cho sạch vườn.
Ở Quy Nhơn, đợt rộ nhất trong năm là keo và cây bụi đồi nở rộ sau những đợt mưa cuối năm, khoảng tháng 10 đến tháng 12. Trong quãng này đàn tích rất nhanh nếu đã đủ quân từ trước.
Ngoài ra còn keo, tràm và dừa cho nguồn theo mùa.
Đặc điểm chung của các đợt lớn là ngắn. Cả vùng cùng nở, kéo dài vài tuần rồi hết. Muốn tận dụng thì phải chuẩn bị đàn từ trước, chứ tới lúc hoa nở mới lo thì không kịp.
Bảng dưới là nhịp thường thấy ở Quy Nhơn. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch.
| Nguồn | Thời gian nở | Mức đóng góp |
|---|---|---|
| keo | Theo vụ | Lớn |
| tràm | Theo vụ | Lớn |
| dừa | Theo vụ | Vừa |
| cây bụi chịu hạn | Rải rác | Vừa |
| hoa dại đồi | Rải rác | Nguồn nền |
| Hoa dại, cây bụi | Gần như quanh năm | Nguồn nền, rất quan trọng |
Ong dú thân nhỏ, vòi ngắn. Những bông hoa li ti mà ong mật không buồn ghé thì lại vừa tầm với chúng.
Mỗi bông chẳng đáng gì nhưng mọc thành đám thì cộng lại đáng kể, và quan trọng hơn là nở rải rác quanh năm chứ không dồn vào một đợt.
Nguồn nền giữ cho đàn không đứt bữa giữa hai mùa hoa lớn. Mất nó thì đàn phải ăn vào dự trữ, và tới tháng 5 đến tháng 8 là hết vốn.
Ở Quy Nhơn thì mùa khô dài nên kiến hoạt động mạnh gần như quanh năm, nên việc giữ nguồn nền càng đáng lưu ý.
Nguồn hoa của một vùng không cố định. Cách canh tác đổi thì nguồn hoa đổi theo.
Ở Quy Nhơn, vùng ven biển pha đồi, gió mạnh quanh năm, đất cát và cây chịu hạn chiếm phần lớn. Điều này đang tác động trực tiếp tới nguồn ăn của đàn ong.
Người nuôi lâu năm ở đây thường nhận xét rằng mấy năm gần đây nguồn nền mỏng đi so với trước, dù cây lớn vẫn còn.
Vì vậy chuyện trồng bổ sung không còn là việc tuỳ chọn mà dần thành việc bắt buộc nếu muốn nuôi ổn định.
Bảng ở trên là của cả vùng, còn vườn nhà anh có thể lệch.
Cách làm: mỗi tuần ghi một dòng — cây gì đang nở quanh nhà, ong về mang phấn màu gì, cửa tổ nhộn nhịp hay thưa.
Ghi một năm là có lịch riêng, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.
Màu phấn trên chân ong là chỉ dấu chính xác nhất. Thấy màu nào nhiều thì biết đàn đang ăn ở đâu, từ đó biết nên giữ hay trồng thêm cây gì.
keo và cây bụi đồi nở rộ sau những đợt mưa cuối năm, khoảng tháng 10 đến tháng 12. Đây là đợt đàn tích mật nhanh nhất trong năm.
Vẫn nuôi được nhờ nguồn nền, chỉ là không có đợt rộ. Lúc đó lớp hoa dại và cây bụi càng quan trọng.
Phần lớn trong vòng ba tới năm trăm mét quanh tổ. Nghĩa là nguồn hoa cần nằm rất gần.
Nhìn màu phấn ở chân ong lúc về, đối chiếu với hoa đang nở quanh nhà.
Tuỳ bán kính quanh nhà. Đi một vòng bốn trăm mét đếm chỗ có hoa là biết, đó là cách thực tế nhất.
Tháng nào có hoa gì, tháng nào trống hẳn. Bảng lịch nguồn hoa cả năm cho người nuôi ong dú tại Quy Nhơn để chủ động dự trù từ trước.
Danh sách cây hợp thổ nhưỡng Quy Nhơn, nở lệch mùa nhau để lấp quãng tháng 5 đến tháng 8. Kèm cách bố trí và gợi ý bắt đầu từ đâu cho vườn nhà.
Lớp cỏ dại ai cũng muốn dọn lại là thứ nuôi đàn suốt những tháng không có gì khác. Cách giữ có chọn lọc mà vườn vẫn gọn ở Quy Nhơn.
Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét nên vườn lân cận quyết định rất nhiều. Những rủi ro thường gặp và cách xử lý tại Quy Nhơn.
Mỗi vùng có quãng giáp hạt riêng, ở Quy Nhơn là tháng 5 đến tháng 8. Dấu hiệu nhận biết sớm và cách chuẩn bị từ mùa trước cho đàn qua được.
Nguồn hoa quyết định màu, vị và hương của mật. Đặc điểm riêng của mật thu tại Quy Nhơn và cách nói với khách sao cho đúng và dễ hiểu.
Nuôi ong dú tại Quy Nhơn, Bình Định: ven biển miền Trung, gió mạnh, bão tháng 9–11, đất cát. Nguồn hoa keo lá tràm, dừa, cây bụi ven biển.