Người mới nuôi ong dú ở Quy Nhơn thường áp nguyên cách làm đọc được trên mạng, phần lớn viết cho vùng khác. Rồi thắc mắc vì sao đàn không lên như mô tả.
Khí hậu ở đây nắng nhiều, gió biển quanh năm, mùa mưa ngắn và dồn vào cuối năm. Riêng điều đó đã đủ làm mọi thứ khác đi.
Quy Nhơn thuộc Nam Trung Bộ, khí hậu nắng nhiều, gió biển quanh năm, mùa mưa ngắn và dồn vào cuối năm. Độ ẩm cao vào mùa mưa cuối năm, khô hanh kéo dài phần lớn thời gian còn lại.
Mùa mưa kéo dài tháng 9 đến tháng 12, mùa khô tháng 1 đến tháng 8. Nhịp này quyết định gần như mọi việc trong năm của người nuôi ong.
Một đặc điểm nữa cần nhớ: vùng ven biển pha đồi, gió mạnh quanh năm, đất cát và cây chịu hạn chiếm phần lớn. Đây là thứ khiến cách nuôi ở Quy Nhơn không giống các vùng khác, dù cùng một loài ong.
Bảng dưới là nhịp chung ở Quy Nhơn. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch, nhưng khuôn thì ổn định.
| Giai đoạn | Tình hình | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| tháng 9 đến tháng 12 | Mưa đều, hoa nhiều | Lên nhanh nhất | Tách đàn, để đàn tích trữ |
| Cuối mùa mưa | Hoa thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật đợt chính |
| tháng 1 đến tháng 8 | Khô, ít hoa | Ăn vào dự trữ | Để yên, chống kiến |
| tháng 5 đến tháng 8 | nắng gắt cộng gió Lào khô nóng, cây bụi trên đồi tàn hết, nguồn nền gần như cạn | Khó khăn nhất | Không tách, không thu |
| keo và cây bụi đồi nở rộ sau những đợt mưa cuối năm, khoảng tháng 10 đến tháng 12 | Đợt hoa lớn | Tích mật nhanh | Chuẩn bị trước một tháng |
Ở Quy Nhơn, quãng đáng lo là tháng 5 đến tháng 8. Lý do: nắng gắt cộng gió Lào khô nóng, cây bụi trên đồi tàn hết, nguồn nền gần như cạn.
Trong quãng này đàn sống bằng phần đã tích từ trước. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, hoạt động ở cửa tổ thưa hẳn.
Nhiều người thấy vậy tưởng đàn bệnh nên mở thùng kiểm tra liên tục. Càng mở đàn càng đuối, vì mỗi lần mở là một lần đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ.
Việc đúng là để yên, chỉ nhìn cửa tổ và bảo đảm chống kiến.
Thứ nhất, mùa khô kéo dài tới tám tháng nên quãng thiếu hoa dài hơn hẳn các vùng khác.
Thứ hai, gió biển và gió Lào thổi mạnh, thùng đặt trống dễ bị lật và mất nước nhanh.
Thứ ba, mùa khô dài nên kiến hoạt động mạnh gần như quanh năm.
Ba thứ này không gặp cùng lúc ở mọi vùng, nên người nuôi ở Quy Nhơn phải điều chỉnh riêng chứ không áp nguyên hướng dẫn chung. Cách phổ biến ở đây là đặt tổ nơi khuất gió, có tán che, ưu tiên khu vườn nhà thay vì đồi trống.
Chỗ đặt tổ nên kê khoảng tám tấc, chân chắc và có neo để chịu gió. Chọn nơi có nắng buổi sáng và được che phần chiều.
Lịch tách đàn bám theo mùa mưa tháng 9 đến tháng 12, tránh tách sát tháng 5 đến tháng 8.
Thu mật vào cuối mùa mưa, chừa lại phần dự trữ đủ cho đàn qua mùa khô. Đây là điểm quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.
Trồng bổ sung vài vạt hoa chịu hạn quanh khu đặt tổ để lấp quãng thiếu.
vùng ven biển pha đồi, gió mạnh quanh năm, đất cát và cây chịu hạn chiếm phần lớn Vì vậy nuôi được nhưng phải điều chỉnh, không thể làm y như vùng khác. Người nuôi ở đây thường đặt tổ nơi khuất gió, có tán che, ưu tiên khu vườn nhà thay vì đồi trống.
tháng 5 đến tháng 8, do nắng gắt cộng gió Lào khô nóng, cây bụi trên đồi tàn hết, nguồn nền gần như cạn. Trong quãng này việc tốt nhất là để yên cho đàn.
Đợt lớn nhất thường là keo và cây bụi đồi nở rộ sau những đợt mưa cuối năm, khoảng tháng 10 đến tháng 12. Ngoài ra còn nguồn nền từ keo, tràm và lớp hoa dại quanh vườn.
Mật ở đây đậm, mang hương keo và cây chịu hạn, sản lượng thấp nhưng vị rõ. Đó là do nguồn hoa của vùng chứ không phải do giống ong khác nhau.
Khoảng khoảng tám tấc, chân chắc và có neo để chịu gió. Con số này tính theo đặc thù của vùng chứ không có mức chung cho mọi nơi.
Tháng nào nên tách đàn, tháng nào thu mật, tháng nào chỉ nên để yên cho đàn. Lịch cả năm dành cho người nuôi ong dú tại Quy Nhơn.
Mùa khô ở Quy Nhơn kéo dài tháng 1 đến tháng 8 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Quy Nhơn vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Quy Nhơn để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Quy Nhơn.
Câu trả lời thẳng thắn cho người đang cân nhắc nuôi ong dú tại Quy Nhơn, gồm cả những mặt bất lợi mà người bán tổ thường ít nói tới.
Nuôi ong dú tại Quy Nhơn, Bình Định: ven biển miền Trung, gió mạnh, bão tháng 9–11, đất cát. Nguồn hoa keo lá tràm, dừa, cây bụi ven biển.