Quãng chuyển mùa ở Quy Nhơn chỉ vài tuần nhưng quyết định cả năm. Làm đúng thì đàn bật lên rất nhanh, làm sai thì mất luôn một mùa.
Và mọi dấu hiệu đều đọc được ở cửa tổ, không cần mở thùng.
Ngay sau trận mưa lớn đầu tiên, đàn thường im ắng một hai ngày vì trời còn ẩm và mát.
Rồi trong vòng một hai tuần, khi cỏ và cây bụi ra hoa, lượt ong ra vào tăng rõ. Buổi sáng cửa tổ nhộn nhịp hẳn so với mấy tháng trước.
Dấu hiệu chắc nhất là màu phấn trên chân ong. Mùa khô ong về ít phấn, màu đơn điệu. Chuyển mùa thì thấy nhiều màu khác nhau trong cùng một buổi.
Vài tuần sau nữa thì thấy ong non tập bay giữa trưa, nghĩa là chúa đã đẻ mạnh trở lại.
Tính từ trận mưa lớn đầu tiên ở Quy Nhơn.
| Thời điểm | Ở cửa tổ | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Ngay sau mưa lớn | Im ắng một hai ngày | Trời ẩm, ong ở nhà |
| Một tuần sau | Ra vào tăng dần | Hoa bắt đầu nở lại |
| Hai tuần sau | Nhiều màu phấn | Nguồn hoa đa dạng trở lại |
| Bốn tới sáu tuần | Ong non tập bay | Chúa đẻ mạnh |
| Hai tháng | Ống tổ dày lên | Đàn đang tích trữ |
Đây là lúc hợp lý để làm những việc cần mở thùng, vì đàn đang sung và chịu được xáo trộn.
Kiểm tra tổng thể: có mốc trong tổ sau mùa khô không, thùng có nứt không, chân chống kiến còn tốt không.
Gia cố chống đổ trước khi vào mùa mưa lớn. Lay thử từng thùng, cái nào lung lay thì xử lý ngay.
Ở Quy Nhơn thì gió biển và gió Lào thổi mạnh, thùng đặt trống dễ bị lật và mất nước nhanh, nên phần gia cố càng cần làm sớm.
Đầu mùa hay có kiểu mưa vài trận rồi tạnh cả tuần. Hoa nở rồi tàn, đàn hồi rồi chững lại.
Vì vậy đừng thấy vài trận mưa là tách đàn ngay. Chờ tới khi mưa đã đều, thường vài tuần sau trận đầu tiên.
Cũng đừng vội thu mật. Đàn vừa qua mùa khô, dự trữ mỏng, phần mới gom là để bù chứ chưa dư.
Kiên nhẫn thêm một tháng thì mọi việc chắc chắn hơn nhiều.
Ghi ngày trận mưa lớn đầu tiên, và ngày thấy ong về nhiều màu phấn. Hai mốc này lệch nhau bao lâu là đặc điểm riêng của vườn mình.
Sau vài năm sẽ thấy quy luật: năm nào mưa sớm thì cả nhịp dịch lên, năm khô kéo dài thì lùi lại.
Có mốc riêng thì không phải đoán, cứ theo đó mà sắp lịch tách đàn và thu mật.
Thường mười tới mười lăm ngày với hoa dại và cây bụi. Cây lớn thì lâu hơn.
Nghĩa là quanh đó có nhiều loại hoa đang nở, nguồn ăn đã dồi dào trở lại.
Nếu đàn qua mùa khô còn khá thì không cần. Đàn kiệt sức thì cho ăn ít vài lần cho tới khi thấy phấn về đều.
Khi mưa đã đều và thấy ong non tập bay, thường vài tuần sau trận mưa đầu tiên.
Đầu mùa mưa, tức khoảng đầu tháng 9 đến tháng 12. Năm nào cũng xê dịch nên phải nhìn hoa chứ đừng nhìn lịch.
Đặc điểm khí hậu Quy Nhơn: nắng nhiều, gió biển quanh năm, mùa mưa ngắn và dồn vào cuối năm. Những gì người nuôi ong dú ở đây cần biết để đàn không su
Tháng nào nên tách đàn, tháng nào thu mật, tháng nào chỉ nên để yên cho đàn. Lịch cả năm dành cho người nuôi ong dú tại Quy Nhơn.
Mùa khô ở Quy Nhơn kéo dài tháng 1 đến tháng 8 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Quy Nhơn vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Quy Nhơn để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Quy Nhơn.
Nuôi ong dú tại Quy Nhơn, Bình Định: ven biển miền Trung, gió mạnh, bão tháng 9–11, đất cát. Nguồn hoa keo lá tràm, dừa, cây bụi ven biển.